15 ते 21 ऑक्टोबर दरम्यान महाराष्ट्रात कुठे होईल पाऊस? जिल्हानिहाय अंदाज
15 ते 21 ऑक्टोबर दरम्यान महाराष्ट्रात कुठे होईल पाऊस? जिल्हानिहाय अंदाज, परतीच्या मान्सूनची स्थिती, हवामान विश्लेषण यांचा सविस्तर आढावा.
महाराष्ट्रात साधारणपणे ऑक्टोबर महिन्यात मान्सून पूर्णपणे निघून गेला असे गृहित धरले जाते. पण काहीवेळा मान्सूनच्या “शिल्लक” पावसाचे लहरी (residual) हलके पाऊस, शिखरांवर किंवा आर्द्र वायूंचे प्रभाव राहतात.
तुमच्या म्हणण्यानुसार, पुढील सहा दिवस (१५ ते २० ऑक्टोबर) दरम्यान ढगाळ वातावरण राहील आणि मध्यम ते किरकोळ पावसाची शक्यता काही ठिकाणी काही दिवशी अधिक दिसून येईल.
खाली या अंदाजावर आधारित जिल्हानिहाय पाऊस येण्याची शक्यता आणि त्याचा कालक्रम दिला आहे. नक्कीच, हे पूर्णपणे निश्चित नसलेला अंदाज आहे — स्थानिक समशीतोष्ण (microclimate) / वायू चळवळींवर परिणाम होतो.
जिल्हानिहाय पाऊस येण्याची शक्यता — 15 ते 20 ऑक्टोबर
खालील सारणी तुमच्या अंदाजानुसार आहे:
| तारीख | जिल्हे / क्षेत्रे जिथे पाऊस शक्य | टिप्पणी / शक्यता |
|---|---|---|
| १५ ऑक्टोबर (बुधवार) | चंद्रपूर, गडचिरोली, अकोला, बुलढाणा, वाशिम, हिंगोली, परभणी, जालना, बीड, लातूर, धाराशिव, पुणे, सातारा, सांगली, कोल्हापूर | हा दिवस तुमच्या अंदाजानुसार सर्वाधिक पावसाचा प्रभाव देणारा वाटतो. |
| १६ ऑक्टोबर (गुरुवार) | जळगाव, धुळे, नाशिक, अहिल्यानगर (अहमदनगर), छ. संभाजीनगर, पूर्व अमरावती, बुलढाणा, अकोला, सह्याद्री (गडकोटी घाट), रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग | पश्चिम महाराष्ट्र, घाट भाग आणि विदर्भ परिसरात हलका ते मध्यम पाऊस. |
| १७ ऑक्टोबर (शुक्रवार) | बुलढाणा, धुळे, नाशिक, सह्याद्री घाटमाथा, सिंधुदुर्ग, सातारा, सांगली, कोल्हापूर, सोलापूर, छ. संभाजीनगर, हिंगोली | पश्चिम व मध्य महाराष्ट्रात पावसाची शक्यता. |
| १८ ऑक्टोबर (शनिवार) | सह्याद्री घाटमाथा, अहिल्यानगर, सोलापूर, नांदेड, लातूर, बीड, धाराशिव | मराठवाडा व घाट परिसरात हलका पाऊस शक्य. |
| १९–२० ऑक्टोबर (रविवार–सोमवार) | सह्याद्री घाटमाथा, नाशिक, अहिल्यानगर, छ. संभाजीनगर, जालना, बीड, लातूर, धाराशिव, सोलापूर, नांदेड, परभणी, अकोला, चंद्रपूर, गडचिरोली | पूर्व, मध्य व घाट परिसरात पाऊस इटकत राहील शक्य. |
| २१ ऑक्टोबर (मंगळवार) | मुंबईसह कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा व विदर्भ | संपूर्ण महाराष्ट्रात पावसाची शक्यता वाढू शकते (तथाकथित “शिल्लक आवर्तन”). |
वरील अंदाजात “हलका ते मध्यम पाऊस / गरजेप्रमाणे काही ठिकाणी किरकोळ पाऊस” अशी शक्यता गृहीत धरली आहे.
मान्सून परतीची स्थिती आणि हवामानशास्त्रीय विश्लेषण
मान्सून परतीची स्थिती
-
तुमच्या नमूद माहितीनुसार, नैऋत्य मान्सून परतीचा प्रवास सुरू झाला आहे — आणि तो केवळ तेलंगणा, छत्तीसगड व ओडिशा या राज्यांमध्ये राहिला आहे.
-
तुम्ही लिहिलात की मान्सूनची सीमा रेषा कारवार, कलबुर्गी, निझामाबाद, कांकर, चांदबली या शहरांमधून जात आहे. हे दाखवते की मान्सून अत्यंत मागे सरकला आहे.
-
“परतीच्या क्षेत्रापैकी ९५% भागातून मान्सून परतला आहे” — म्हणजे, फक्त काही क्षेत्रांवर शिल्लक पावसाचे अवशेष उरलेले आहेत.
हवामानशास्त्रीय दृष्टीने लक्षात ठेवायच्या बाबी
-
शिल्लक पावसाची लहरी (residual pulses): मान्सून पूर्णपणे निघालेला असला तरी उच्च ऊर्जेचे अचानक वायू, आर्द्रता व तापमानाचा उतार यामुळे काही दिवसांनी पावसाच्या लहरी येऊ शकतात.
-
सहाय्य हवा / विक्षोभसंस्था (disturbance): अरब समुद्रात किंवा बंगालच्या उपसागरात कोणतीही विक्षोभसंस्था (cyclonic circulation) निर्माण झाली तर, आशियान्य वायूंमुळे महाराष्ट्रात पावसाचा प्रवेश होऊ शकतो.
-
शिखरावर पावसाची शक्यता: सह्याद्री घाटमाथांवर किंवा उंच पथांवर हलकी वा मध्यम पाऊस येऊ शकते कारण हवामानाचे थर (gradient) तिथे अधिक संवेदनशील असतात.
-
अंतरराज्य हवामानप्रवाह: पाश्चिम्य वायू – बंगाल व अरब समुद्रातून येणारे हवामान प्रभाव — हे महाराष्ट्रात पाऊस आणू शकतात, विशेषतः पावसाळी मोड बदलताना.
पूर्वीचे निरीक्षण व विद्यमान संकेत
-
काही बातम्यांनुसार, महाराष्ट्रात ऑक्टोबर महिन्यात “ऑक्टोबर उकाडा (October heat)” कमी अनुभवता येईल कारण पावसाची हालचाल काही प्रमाणात सुरू राहील. The Times of India+1
-
परंतु, हवामानविभागाने साधारणपणे मान्सून महाराष्ट्रातून ८ ऑक्टोबरच्या आसपास निघून जाण्याची शक्यता व्यक्त केली होती. The Week+1
-
पण, वास्तविकता असे आहे की अनेक वर्षांत मान्सून निघण्याचे वेळापत्रक विलंबाने होते — आणि ऑक्टोबरच्या उत्तरार्धापर्यंत शिल्लक पावसाचा प्रभाव दिसतो.
पावसाचा प्रभाव व शेतकरी / जनजीवनासाठी सूचना
शेतकरी दृष्टिकोन
-
जे रब्बी पिक राबवत आहेत, त्यांना जर पाणी उपलब्ध राहिले तर तो उपयोगी पडू शकतो — पण जोरदार पाऊस झाल्यास पाणी साचून पाणीस्तर वाढू शकतो.
-
जमिनीतील अतिरिक्त पाणी निघावी यासाठी चांगली निचरा व्यवस्था असावी.
सामाजिक / दैनंदिन जीवन
-
सतर्क राहावे — विशेषतः त्या दिवसांत ज्याठिकाणी पाऊस येण्याची शक्यता जास्त आहे.
-
छत्री, रेनकोट तयार ठेवावे.
-
वाहतूक, प्रवास यांना यथासमय तयारी ठेवावी — रस्त्यांवर पाणी साचला नसेल याची काळजी घ्यावी.
-
पावसानंतर, प्रतिकूल परिणाम जसे की चिखल, लहान तुफान पुर यांची शक्यता लक्षात ठेवावी.
तुमच्या अंदाजाच्या आधारावर, १५ व १६ ऑक्टोबर या दोन दिवसांत पावसाचा सर्वाधिक प्रभाव जाणवेल — विशेषतः काही जिल्ह्यांमध्ये मध्यम पावसाची शक्यता आहे. नंतरचे काही दिवस हलका ते मध्यम पावसाचा फेरा घेऊ शकतात, विशेषतः घाटमाथांवर, पूर्व व मध्य महाराष्ट्रात.
हे पण वाचा : विदर्भात ११४% पाऊस! दिवाळीपूर्वी पुन्हा पावसाचा अंदाज? जाणून घ्या सविस्तर हवामान अपडेट



